START UP
![](https://startuplazarevac.com/wp-content/uploads/2023/08/pexels-fauxels-3183153-scaled.jpg)
Prema javno dostupnim podacima, ali i na osnovu nekoliko istraživanja, dolazimo do brojke od preko 500 startapa u Srbiji. Oni se nalaze u različitim fazama razvoja. Ako analiziramo broj startapa po sektorima poslovanja, najviše njih nalazimo u: poljoprivredi, medicini, gejmingu i sektoru onlajn prodaje.
Prema podacima iz Startap skenera za 2023. godinu, čak 56% startapa je osnovano posle 2020 godine. To nam govori da je rast domaćeg ekosistema u proseku oko 20% godišnje, posmatrajući broj novoformiranih startapa, ali i broj novozaposlenih u njima. Samo u prošloj godini je u startapima zaposleno preko 2000 novih ljudi.
A koje su glavne karakteristike osnivača? Svaki peti osnivač, odnosno 21%, je povratnik iz inostranstva. Većinu čine muškarci, starosti između 30 i 39 godina. Oni su obično visoko obrazovani i prethodno radno iskustvo su sticali u korporacijama. Ipak, treba istaći da je Srbija iznad evropskog proseka po broju žena u osnivačkim timovima. Pa tako čak 36% svih startapa u osnivačkom timu ima bar jednu ženu.
Kako bi osnivačima bio olakšan posao, tokom procesa osnivanja i razvoja startapa, tu su programi podrške. U njima oni mogu dobiti dragocene savete koji će im pomoći da put od ideje do realizacije prođu što lakše i uspešnije.
Svaki program ima svoju metodologiju rada, vreme trajanja i način na koji pruža podršku timovima. Međutim, ipak postoje određene zajedničke karakteristike programa koje ću navesti, i o kojima ćete više saznati u sledećem segmentu.
Gradska opština Lazarevac ima 55.146 stanovnika. Osnovno privredno, a time i socijalno-ekonomsko obeležje opštini daje JP Elektorpivreda Srbije – Ogranak Kolubara koji angažuje većinu zaposlenih opštine i dominatno učestvuje u stvaranju društvenog proizvoda i nacionalnog dohotka. Osnovna delatnost ovog giganta je proizvodnja, prerada i transport uglja.
Na razvoj GO Lazarevac utiču, u znatno manjoj meri poljoprivreda i sektor MSP. Na dan 31.12.2022. god bilo je registrovano 2003 preduzetničke radnje kao i 554 privredna društva, što je drugi najmanji broj u odnosu na sve druge opštine Grada Beograda, najviše u delatnostima trgovina na veliko i malo/popravka motornih vozila i motocikala i umetnost, zabava i rekreacija itd.
Navedeni podaci govore da sektor MSP odnosno malih porodičnih firmi/radionica nije dovoljno razvijen, te da su ograničeni njegovi potencijali u pogledu novog zapošljavanja. Sve to ima dodatni nepovoljan uticaj na mogućnost rešavanja problema nezaposlenosti na teritoriji opštine Lazarevac. Pretpostavka je da bi dodatne stimulativne mere dale određeni impuls sektoru MSP odnosno malih porodičnih firmi/radionica, što bi rezultiralo otvaranjem novih radnih mesta.
Iz svega navedenog, može se zaključiti da i ubuduće privredni razvoj opštine, pored oslonca na JP Elektroprivreda Srbije – Ogranak Kolubara, treba bazirati na dinamičnijem razvoju sektora MSP kao i porodičnih firmi/radionica sa snažnim naglaskom na politiku zapošljavanja odnosno samozapošljavanja. Ovaj strateški pravac lokalnog ekonomskog razvoja trebalo bi, pored ostalog, podržati i odgovarajućim merama finansijske i nefinansijske podrške i od strane opštine. Poseban značaj treba dati samozapošljavanju odnosno njegovom podsticanju.
U oblasti poljoprivrede registrovano je i aktivno 1.868 poljoprivrednih gazdinstava (RPG). Opština Lazarevac raspolaže i sa 23.202 hektara poljoprivrednih površina ili 60% od ukupne površine opštine sa vrlo povoljnom setvenom strukturom. Blizina beogradskog tržišta upućuje na mogućnosti razvoja kvalitetne agroindustrije uz visoku profitabilnost.
Delatnosti iz oblasti sektora poljoprivrede, koje su najzastupljenije u opštini su: gajenje žita i drugih useva, gajenje povrća, cveća, ukrasnog bilja, gajenje voćnih sadnica, zatim preduzeća koja se bave uzgojem goveda i proizvodnjom mleka, uzgojem svinja i ostalih životinja, kao i ostale poljoprivredne i usluge vezane za šumarstvo.
Da bi započeo svoj biznis moraš da se registruješ u Agenciji za privredne registre (APR). Najčešći privredni subjekti u Srbiji jesu preduzetnici. Nasuprot preduzetniku koji je uvek fizičko lice, privredna društva su pravna lica, a najzastupljenije u Srbiji, i sa mnogih stanovišta najjednostavnije i najpraktičnije privredno društvo bez sumnje jeste društvo sa ograničenom odgovornošću, i na njega ćemo se fokusirati u nastavku.
Društvo sa ograničenom odgovornošću je privredno društvo u kojem jedan ili više vlasnika (koji se nazivaju i “članovi”) imaju udele. Jedno lice može postati član društva sa ograničenom odgovornošću unošenjem uloga u njega (novčanog ili nenovčanog), čime stiče udeo i postaje njegov vlasnik. Sabiranjem svih uloga dobijamo iznos koji nazivamo osnovni kapital društva sa ograničenom odgovornošću.
Koja forma je najprikladnija za tvoj biznis?
Odgovor na ovo pitanje zavisi od:
• Da li će tvoj biznis generisati stalna primanja
• Koliki je iznos tvojih primanja na godišnjem nivou, odnosno isplativost prijave na paušalni porez ukoliko ostvaruješ niske prihode
• Da li ostvaruješ veći iznos prihoda na osnovu kojih bi mogao da sebi isplaćuješ zaradu
• Da li si već zaposlen kod drugog poslodavca
• Ukoliko ne, da li tvoje poslovanje ostvaruje dovoljne prihode tako da osim dobiti na koju imaš pravo kao osnivač, možeš da isplaćuješ sebi i zaradu
• Da li tvoje poslovanje/projekat koji razvijaš zahteva angažovanje drugih lica
Zavisno od toga koji su odgovori na ova pitanja, možeš da identifikuješ kom obliku/formi poslovanja tvoj biznis najviše odgovara.
Proizvodnja, zanatstvo, usluge, ugostiteljstvo
Turizam, poljoprivreda
- IPARD
- Ministarstvo poljoprivrede – podsticaji za preradu
- Ministarstvo turizma u saradnji sa Fondom za razvoj
Programi podrške za inovacioni start-up
- Mini grants (Program ranog razvoja) – Fond za inovacionu delatnost
- Raising Starts je program koji realizuje Naučno- tehnološki park Beograd u partnerstvu sa NTP Niš i NTP Čačak.
- Smart Start – Fond za inovacionu delatnost StarTech – NALED
- D inkubator – Realizuje ga Delta holding
- Univerzum startap program, sprovodi kompanija Mozzart u saradnji sa ICT Hub-om
- Star Venture program – Realizuje tim Evropske banke za obnovu i razvoj (EBRD)
- X2.0. Projekat EU.
- NINJA (Next INnovation with JApan) je tromesečni akceleratorski program namenjen startapima u fazi intenzivnog rasta, koji sprovodi Inicijativa ,,Digitalna Srbija’’ u partnerstvu sa Japanskom agencijom za međunarodnu saradnju (JICA).
- Katapult akcelerator – Fond za inovacionu delatnost